İBB’den COP31’de iklim ve ulaşım mesajı: Yerel yönetimlere destek çağrısı

İBB Başkanvekili Nuri Aslan, COP31 Küresel Finans Zirvesi kapsamında iki ayrı etkinlikte konuştu. Aslan, İstanbul’un ulaşım ve iklim planlarını anlatırken yerel yönetimlerin iklim finansmanına erişiminde yaşadığı sorunlara dikkat çekti.

Aslan, önce Sürdürülebilir Ulaşım: İşbirlikleri ve Uygulamadaki Çözümler etkinliğinin açılış konuşmasını yaptı. Ardından Küresel Taahhütlerden Yerel Ölçekli Uygulamaya: Paris Anlaşması’nın Hayata Geçirilmesinde Yerel ve Bölgesel Liderlik programına katıldı. Konuşmasında iklim hedeflerinin, kentin geleceğini biçimlendiren mekânsal kararlarla ilişkilendirildiğini söyledi.

Açılış konuşmasında kent yönetimlerinin temel sorumluluğunun, iklim krizinin etkilerini hafifletmek, kentleri afetlere hazırlamak ve olağanüstü durumlarda yaşamın kesintisiz sürmesini sağlamak olduğunu belirtti. Aslan, bir kentin dayanıklılığının yalnızca binaların sağlamlığıyla değil, vatandaşların zor koşullarda da temel hizmetlere ulaşabilmesiyle ölçüldüğünü ifade etti.

Aslan, ulaşım sistemlerinin kent yaşamı için vazgeçilmez olduğunu, aynı zamanda sera gazı emisyonlarının önemli kaynaklarından biri olduğunu söyledi. İstanbul’da ulaşımın hem günlük ihtiyaçlar hem de iklim riskleri gözetilerek planlandığını dile getirdi.

"Ulaşımı kolaylaştırmak için metro, otobüs ve vapurun birbirini tamamladığı bir ulaşım ağına yatırım yapıyoruz. Yaya ve bisiklet ulaşımını da bu ağın bir parçası olarak görüyoruz. İstanbul’un toplam raylı sistem ağı bugün 402,6 kilometreye ulaştı. Deniz ulaşımında son yedi buçuk yılda 11 yeni hattı hizmete açtık. Şehir Hatlarımızla her gün yaklaşık 200 bin yolcu taşıyoruz. 600 kilometreyi aşan bisiklet yolu ağımızı büyütürken ilçelerimizde 2.400 elektrik destekli paylaşımlı bisikleti İstanbulluların kullanımına sunduk. Hedefimiz, İstanbulluların güvenilir, erişilebilir ve düşük karbonlu seçenekler arasında kolayca geçiş yapabildiği, birbirini tamamlayan bir ulaşım sistemi kurmak."

Aslan, bu yaklaşımın somut örneklerinden birinin Avrupa Birliği finansmanıyla ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın Ulaştırma Sektörel Operasyonel Programı kapsamında yürütülen İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı Aşama II – Uygulama Planı Projesi olduğunu söyledi. Hanehalkı anketleri, yol sayımları ve katılım çalışmalarıyla İstanbulluların günlük ulaşım deneyimlerinin dinlendiğini belirtti.

Aslan’a göre kurumların, uzmanların ve sivil toplumun katkısıyla 11 pilot uygulama önerisi geliştirildi. Öneriler arasında düşük emisyon alanları, otobüs öncelikli şeritler, yaya öncelikli sokaklar, bisiklet ağının geliştirilmesi, iskelelere erişimin iyileştirilmesi ve yeni deniz hatları bulunuyor.

Afetlere hazırlık

Aslan, ulaşım planlamasında aşırı hava olaylarının ve afet risklerinin de hesaba katıldığını söyledi. Hedefin yalnızca kriz anında müdahale değil, ulaşım ağının krizlere önceden hazırlanması olduğunu belirtti. İstanbul SKUP Aşama II Uygulama Planı Projesi kapsamında hazırlanan Afetlere Dayanıklı Kentsel Hareketlilik Yol Haritası’nın bu çalışmaların çıktılarından biri olduğunu anlattı.

Deprem, sel ve tsunami senaryolarının ulaşım ağı üzerindeki olası etkilerinin analiz edildiğini, kritik altyapı unsurları ile öncelikli müdahale alanlarının belirlendiğini ifade etti. Bu analizlere dayanarak afet öncesi hazırlık, afet anında ulaşımın sürekliliği ve sonrasında hizmetlerin hızla yeniden sağlanması için stratejiler geliştirildiğini söyledi.

Moderatörün sorularını yanıtlayan Aslan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi olarak 2050 yılına kadar iklim nötr ve iklim değişikliğine dirençli bir İstanbul hedeflediklerini belirtti. Bu doğrultuda 2021’de İklim Değişikliği Eylem Planı’nın, 2023’te Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı’nın, 2025’te ise Yeşil Şehir Eylem Planı’nın hayata geçirildiğini söyledi.

Aslan, hazırlıkları süren İstanbul Çevre Düzeni Planı’nda su havzaları, afet riskleri, ulaşım ve yerleşim kararlarının birlikte ele alındığını belirtti. Böylece iklim hedeflerinin kentin geleceğine yön veren mekânsal kararlarla ilişkilendirildiğini ifade etti.

Şehirlerin küresel iklim taahhütleri karşısında karşılaştığı sorunlar sorulduğunda Aslan, yerel yönetimlerin en temel sorununun üstlendikleri sorumluluklarla sahip oldukları kaynaklar arasındaki uyumsuzluk olduğunu söyledi. İklim finansmanına erişimin önemli bir engel oluşturduğunu, belediyelerin güçlü projeleri ve stratejik hedefleri olsa da bu projeleri hayata geçirmek için gereken uzun vadeli ve uygun koşullu finansmana her zaman ulaşılamadığını anlattı.

Aslan, yerel yönetimlerin yalnızca yatırımların hayata geçirilmesi aşamasında değil, fizibilite ve proje geliştirme süreçlerinden itibaren teknik ve finansal olarak desteklenmesi gerektiğini savundu.

Aslan bir diğer sorunun, yetki ve sorumlulukların farklı kurumlar arasında parçalı olması olduğunu belirtti. İklim değişikliğinin idari sınırları tanımadığını, bu nedenle tüm kurumlarla güçlü bir koordinasyona ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Taşkın riskinin yalnızca dere yatağında değil evlerde, yollarda, altyapıda ve kent yaşamının tamamında etkili olduğunu, bu yüzden dere havzası, yapı stoku, ulaşım ağı ve kritik altyapının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

"Bu nedenle taşkın riskini değerlendirirken dere havzasını, yapı stokunu, ulaşım ağını ve kritik altyapıyı birbirinden bağımsız ele alamayız. Bütün bu unsurları birlikte değerlendiren, kurumların aynı veriler üzerinden ortak kararlar alabildiği bir planlama anlayışına ihtiyacımız var. Çünkü riski birlikte göremezsek, çözümü de birlikte üretemeyiz. Bizim için kurumlar arası veri paylaşımı yalnızca teknik bir iş birliği meselesi değil, aynı zamanda kentimizin güvenliği ve insan hayatının korunması meselesidir. İklim politikalarının sosyal boyutunu da unutmamalıyız. Yeşil dönüşümün maliyetini düşük gelirli hanelere ve çalışanlara yükleyemeyiz; yeni eşitsizliklere yol açmamalıyız."

Mega kentlerin ihtiyaç ölçeğinin de oldukça büyük olduğunu belirten Aslan, büyük finans kaynaklarında ulusal hükümetlerin belirleyici olduğunu hatırlattı. Dört öneri sundu. Aslan’a göre birincisi, yerel yönetimlerin iklim müzakerelerinde daha güçlü temsil edilmesi ve deneyimlerinin ulusal iklim hedeflerine yansıtılmasıdır. İkincisi, belediyelerin iklim projelerini hayata geçirebilmesi için doğrudan erişilebilir, uzun vadeli ve uygun koşullu iklim finansmanının sağlanmasıdır.

Üçüncü öneri, ulusal hükümetler, yerel yönetimler, uluslararası kuruluşlar ve finans kurumları arasında kalıcı iş birliği mekanizmalarının oluşturulması. Dördüncü öneri ise iklim değişikliğine uyum, doğa temelli çözümler, afet risklerinin azaltılması ve kayıp ve zarar konularının müzakerelerde güçlü biçimde ele alınması.

Aslan konuşmasını, İstanbul’da çevreci vakıflarla ve dünyadaki tüm kurumlarla iş birliği yapmaya açık olduklarını belirterek tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı