Kuşaklara göre indirim takibi değişiyor, dolandırıcılar da peşinde

Kaspersky, 2026 indirim sezonu öncesinde aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 7.200 çevrim içi tüketiciyle yaptığı araştırmanın sonuçlarını açıkladı. Araştırma, kuşakların indirim bilgisine farklı yollarla ulaştığını ve dolandırıcıların da bu alışkanlıklara göre yöntemlerini değiştirdiğini ortaya koyuyor.

Araştırmaya göre Z kuşağının yüzde 48’i indirim ve kampanyaları sosyal medya ve içerik üreticileri aracılığıyla öğreniyor. Baby Boomer kuşağında ise arama motorları yüzde 38, markaların web siteleri yüzde 39 oranında tercih ediliyor.

Türkiye genelinde tüketiciler en çok markaların web siteleri ve mobil uygulamalarını (yüzde 39), fiyat karşılaştırma sitelerini (yüzde 38) ve çevrim içi pazaryerlerindeki reklamları (yüzde 36) kullanıyor. Arama motorları yüzde 32, arkadaş, aile ve iş çevresinden gelen tavsiyeler yüzde 31, çevrim içi mağaza bildirimleri yüzde 30 oranında yer alıyor.

Katılımcıların yüzde 29’u sosyal medya ve içerik üreticilerini, yüzde 28’i e-postaları ve yüzde 28’i çevrim içi reklamları takip ettiğini söylüyor. Yapay zekâ destekli önerilerle özel tekliflerden haberdar olduğunu belirtenlerin oranı yüzde 20.

Z kuşağında sosyal medya ve içerik üreticilerini tercih edenler yüzde 48, Y kuşağında yüzde 45. Z kuşağı için markaların resmi web siteleri ve çevrim içi reklamlar yüzde 41 ile bir sonraki sırada geliyor. Z kuşağının yüzde 19’u yapay zekâ önerilerinin, yüzde 20’si ise markaların mesajlaşma uygulamaları üzerinden kurduğu iletişimin satın alma kararında etkili olduğunu söylüyor.

Dolandırıcılık yöntemleri değişiyor

Kaspersky’ye göre alışverişin eğlence biçimine dönüşmesi siber tehditlerin de aynı dijital kanallar üzerinden yayılmasına yol açıyor. Kısa videolar, Telegram kanalları ve yapay zekâ sohbetleri alışveriş sürecinin parçası hâline gelirken dolandırıcılar da bu kanalları kullanıyor.

2026 yılında yaygınlaşan yöntemlerde siber suçlular TikTok ve Instagram üzerinden var olmayan ürünleri satmak için yapay zekâ ve deepfake teknolojilerinden yararlanıyor. Yapay zekâyla üretilen karakterler el yapımı ürünleri ya da mucize etkiler vadeden sağlık ürünlerini tanıtarak tüketicileri doğrudan ödeme yapmaya yönlendiriyor. Tüketiciler ya daha düşük fiyatla seri üretim bir ürünle karşılaşıyor ya da ödediği parayı tamamen kaybediyor.

Yapay zekâyla hazırlanan ürün görsellerinin ve açıklamalarının teslim edilen üründen farklı olabildiği de belirtiliyor. TikTok Shop yapay zekâ ile üretilen yanıltıcı reklamları denetlese de tüketicilerin tekliflerin güvenilirliğini sorgulaması gerektiği vurgulanıyor.

Kaspersky, sosyal ağlarda cazip teklif arayan tüketicilere şu adımları öneriyor: Satıcının profilini inceleyin; hesabın yeni açılmış olması ya da kullanıcı adının sık değiştirilmiş olması şüphe uyandırır. Yorumları kontrol edin; yorumlar kapalıysa ya da yalnızca bot hesaplardan tekdüze ifadeler içeriyorsa temkinli olun. Yapay zekâ izlerine bakın; giysilere karışan saç telleri ya da havada asılı duruyormuş gibi görünen nesneler bunun işaretidir. Etiketlenmemiş yapay zekâ içerikleri tek başına uyarı sayılmalıdır.

Ödemeleri her zaman platformun güvenli ödeme sistemleriyle yapın; Instagram Checkout, Facebook Pay ya da PayPal gibi üçüncü taraf sağlayıcılar doğrudan banka transferinin sunmadığı koruma sağlar. Kaspersky Premium’daki Çevrim İçi Ödeme Koruması da ek bir güvenlik katmanı sunuyor.

Arama motorları her zaman güvenli değil

Araştırmaya göre 61 yaş ve üzeri Baby Boomer kuşağı geleneksel yöntemleri sürdürüyor. Bu grubun yüzde 38’i indirimlere arama motorlarından, yüzde 39’u doğrudan mağaza sitelerinden ulaşıyor. Aynı kuşakta indirimlere ilgisiz olanların oranı yüzde 11 ile tüm yaş grupları arasında en yüksek seviyede.

Kampanya e-postaları Y, X ve Baby Boomer kuşaklarında yaklaşık yüzde 30 oranında etkili olmayı sürdürürken Z kuşağında yüzde 26’ya geriliyor. Aile, arkadaş ve iş çevresinin tavsiyeleri ise tüm kuşaklarda yaklaşık yüzde 30 oranında belirleyici.

Televizyon, radyo, basılı yayınlar ve açık hava reklamları yüzde 21 ve yüzde 17 ile sınırlı ilgi görüyor. E-postalar, perakendecilerin siteleri ve çevrim içi pazaryerleri ise tüketicinin güvendiği kanallar olduğu için siber suçluların öncelikli hedefi olmayı sürdürüyor.

Kaspersky, güvenli alışveriş için şu alışkanlıkları öneriyor: Gerçek olamayacak kadar cazip tekliflere karşı dikkatli olun; ziyaretçiyi hemen karar vermeye zorlayan siteler ile iade ve değişim kabul etmeyen satıcılardan uzak durun. URL adreslerindeki küçük yazım hatalarını ve sıra dışı karakterleri inceleyin. E-posta ya da mesajlaşma uygulamasındaki bağlantılar üzerinden girilen sitelerde ekstra temkinli olun; Kaspersky Premium’un AV-Comparatives tarafından 2025 yılında yapılan Sahte Mağaza Tespiti testinde Onaylı (Approved) sertifikası aldığı belirtiliyor. Çevrim içi alışveriş için ayrı bir banka ya da sanal kart kullanın, tüm hesaplarda işlem bildirimlerini açın. Kart bilgileri ve kimlik doğrulama verileri için Kaspersky Password Manager gibi şifrelenmiş bir kasa kullanmak önerilir.

Kaspersky Tüketici İş Biriminden Sorumlu Başkan Yardımcısı Marina Titova, "Dijital eğilimlerin tüm yaş gruplarında çevrim içi satın alma alışkanlıklarını yeniden şekillendirdiğini görüyoruz" diyor. Titova, geleneksel kampanya kanallarının yerini internet üzerindeki tekliflere, sosyal medya ve yapay zekânın da arama motorları ile marka sitelerinin önüne geçmeye başladığını belirtiyor.

Titova’ya göre genç kuşaklar alışverişi bir eğlence deneyimi olarak görürken ileri yaş grupları ihtiyaç duydukları ürünleri bulmak için alışverişe yöneliyor. "Ne yazık ki tercih ettikleri alışveriş yöntemi ne olursa olsun, hiçbir yaş grubu siber tehditlere karşı tamamen güvende değil. Bu tehditler, gelişmiş bir yapay zekâ dolandırıcılığında da kimlik avı amacıyla gönderilen bir e-postada da karşımıza çıkabiliyor." Kaspersky’nin tüketicilere çok katmanlı koruma sunmayı hedeflediği de ifade ediliyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı