Kısaca
- Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nuran Katgı, fazla kilonun üst solunum yollarını daraltarak gece solunum duraklamalarına yol açabileceğini söyledi.
- Sağlıklı kilo verme, uykudaki solunum durmalarının sıklığını azaltmada destekleyici olabiliyor.
- Kilo yönetimi, orta ve şiddetli uyku apnesi olan yetişkinlerde kişiye özel hazırlanan bütüncül tedavi planının parçası olarak değerlendiriliyor.
Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nuran Katgı, obezite ile uyku apnesi arasındaki yakın ilişkiye dikkat çekti. Katgı, fazla kiloların gece solunum durmalarına zemin hazırlayabildiğini ve doğru beslenme ile kilo yönetiminin uykudaki solunum kalitesini belirgin biçimde artırabileceğini belirtti.
Obezitenin tıkayıcı uyku apnesinin gelişiminde ve şiddetlenmesinde en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biri olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Nuran Katgı, sorunun yalnızca tartıdaki rakamlarla ilgili olmadığını, yağ dokusunun vücutta nerede biriktiğinin büyük önem taşıdığını söyledi. Katgı, “Obezite, özellikle tıkayıcı uyku apnesinin gelişiminde en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinin başında geliyor. Ancak bu ilişki yalnızca tartıdaki rakamlarla ilgili değildir; yağ dokusunun vücutta nerede biriktiği büyük önem taşır” dedi.
Uyku sırasında boğazı açık tutan kasların doğal olarak gevşediğini hatırlatan Katgı, daralmış hava yolunun bu gevşeme ile daha kolay kapandığını ya da belirgin biçimde daraldığını belirtti. Katgı’ya göre bunun sonucunda gece boyunca tekrarlayan solunum durmaları ve solunumda azalmalar ortaya çıkıyor. “Zaten daralmış olan hava yolu bu gevşemenin etkisiyle daha kolay kapanır veya belirgin biçimde daralır. Bunun sonucunda gece boyunca tekrarlayan solunum durmaları ve solunumda azalmalar ortaya çıkar” diye konuştu.
Katgı, karın çevresindeki yağlanmanın diyafram hareketlerini ve akciğer hacimlerini etkilediğine dikkat çekti. Obezitenin uyku apnesine yol açabileceğini, uyku apnesinin getirdiği yorgunluğun ise hareketsizliği ve iştahı tetikleyerek iki durum arasında bir kısır döngü oluşturabileceğini söyledi.
Sağlıklı kilo vermenin uykudaki solunum durmalarının sıklığını azaltmada etkili bir destek olabileceğini belirten Katgı, boyun ve karın çevresindeki yağ dokusunun azalmasının solunum mekaniklerini olumlu yönde destekleyebildiğini ifade etti. Kilo kaybının horlama, gece oksijen düşüklüğü ve gündüz yorgunluğuna olumlu etki edebildiğini vurgulayan Katgı, “Bazı hastalarda uyku apnesinin derecesi gerileyebilir; bazı hastalarda ise hastalık belirgin ölçüde düzelebilir” dedi.
Tedavi yanıtının kişiden kişiye farklılık gösterebileceğini aktaran Katgı, kilo verme sürecine uygun beslenme düzeni ve fiziksel aktivitenin eşlik etmesi gerektiğini söyledi. Medikal veya cerrahi obezite tedavilerinin de hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebileceğini belirten Katgı, yenilikçi medikal tedavilerin belirli bir süre sonunda apne-hipopne indeksinde azalma sağlayabildiğini aktardı.
Katgı, kilo kaybı zaman alırken bazı medikal cihazlarla uyku sırasında hava yolunun açık tutulabileceğini belirtti. Kilo verildikten sonra tedavi ihtiyacının ve cihaz basıncının yeniden değerlendirilebileceğini, cihazı bırakma kararının yalnızca horlamanın geçmesine dayanarak verilmemesi gerektiğini söyledi. “Kilo kaybı zaman alırken bazı medikal cihazlarla uyku sırasında hava yolunun açık kalması sağlanabilir. Kilo verildikten sonra tedavi ihtiyacı ve cihaz basıncı yeniden değerlendirilebilir; cihazı bırakma kararı yalnızca horlamanın geçmesine dayanarak verilmemelidir” uyarısında bulundu.
Uyku apnesi yalnızca horlamadan ibaret değil
Katgı, uyku apnesinin yalnızca horlamayla sınırlı olmadığını, horlayan herkesin uyku apnesi hastası olmadığını ve her uyku apnesi hastasında şiddetli horlama görülmeyebileceğini kaydetti. Uykuda fark edilen solunum durmaları, boğulma hissiyle uyanma, sık idrara çıkma, gece terlemesi ve ağız kuruluğunun önemli işaretler olduğunu belirtti.
Katgı’ya göre kişi yeterli süre uyuduğunu düşünse de dinlenmemiş uyanabiliyor. Gün içinde uyuklama, yorgunluk, dikkat ve hafıza sorunları, sabah baş ağrısı, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğü görülebiliyor. Bazı hastalarda cinsel istekte azalma da tabloya eşlik edebiliyor. “Gündüz kişi yeterli süre uyuduğunu düşünmesine rağmen dinlenmemiş uyanabilir. Gün içinde uyuklama, yorgunluk, dikkat ve hafıza sorunları, sabah baş ağrısı, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğü görülebilir. Bazı hastalarda cinsel istekte azalma da tabloya eşlik edebilir.”
Kadınlarda belirgin horlama yerine uykusuzluk, yorgunluk, sabah baş ağrısı, sık uyanma veya duygu durum değişikliklerinin daha ön planda olabileceğini söyleyen Katgı, tanıda yalnızca belirtilerin yeterli olmadığını vurguladı. Klinik değerlendirme sonrasında uygun görülen hastalarda polisomnografi, yani uyku testi, seçilmiş hastalarda ise evde yapılan uyku apnesi testlerinin kullanıldığını belirtti. Bu testlerle solunum olaylarının sıklığı, oksijen düzeyleri ve hastalığın ağırlığı değerlendiriliyor.
Katgı ayrıca, gece solunumun durmasıyla yaşanan oksijen düşüşlerinin vücutta bir stres yanıtı oluşturabileceğini ve sempatik sinir sistemini uyararak tansiyon ve kalp hızında dalgalanmalara yol açabileceğini ifade etti.
Kilo yönetimi tedavi planına dahil edilmeli
Obezite ve orta-şiddetli uyku apnesi olan yetişkinlerde kilo yönetiminin bütüncül tedavi planının ayrılmaz bir parçası olduğunu aktaran Katgı, programın kişiye özel hazırlanmasının şart olduğunu söyledi. Hastanın yaşı, mevcut hastalıkları, hareket kapasitesi ve yaşam tarzının dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Katgı, fazla kilosu veya obezitesi olan ve uyku apnesi tanısı almış erişkinlerin çoğunda kilo yönetiminin tedavi planının önemli bir parçası olduğunu söyledi. Özellikle karın çevresinde yağlanması belirgin olanlarda, yakın dönemde kilo alıp belirtileri artanlarda ve hipertansiyon, tip 2 diyabet, dislipidemi veya kalp damar hastalığı eşlik edenlerde bu konunun önem kazandığını ifade etti. CPAP kullanan ve fazla kilosunun başka sağlık sorunlarına yol açtığı hastalarda da kilo yönetiminin faydalı olduğunu belirtti.
Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kilo yönetiminde zorlanan seçilmiş hastaların ilaç veya cerrahi açısından değerlendirilebileceğini aktaran Katgı, her hasta için aynı programın uygulanmasının doğru olmadığını söyledi. Hastanın eşlik eden hastalıkları, kullandığı ilaçlar, önceki deneyimleri ve tercihlerinin dikkate alınması gerektiğini belirtti. Katgı’ya göre amaç yalnızca kısa sürede kilo kaybı sağlamak değil, ulaşılan iyileşmeyi sürdürebilmek. “Amaç yalnızca kısa sürede kilo kaybı sağlamak değil, ulaşılan iyileşmeyi sürdürebilmektir. Uyku apnesinde yaklaşım, hastalığın ağırlığına göre gerekli solunum tedavisini uygularken, fazla kilosu olan hastalarda kilo yönetimini de tedavi planına yerleştirmektir” diye konuştu.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı