Kısaca
- Ellerimizin temas ettiği yüzeylerdeki mikroorganizmalar, yıkanmadan göz, burun ve ağza dokunulduğunda solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarına yol açabiliyor.
- Dünya Sağlık Örgütü, doğru el hijyeninin ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olduğunu belirtiyor.
- Acıbadem Kartal Hastanesi uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, el yıkamanın süresini, zamanını ve yöntemini doğru uygulamanın önemine dikkat çekti.
Gün içinde kapı kollarından telefonlara, toplu taşıma araçlarından ortak kullanılan yüzeylere kadar pek çok yere dokunuyoruz. Bu yüzeylerdeki mikroorganizmalar ellerimize geçerek göz, burun ve ağız yoluyla vücuda girebiliyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, ellerin ne zaman, ne kadar süreyle ve nasıl temizlendiğinin hastalıkları önlemede büyük rol oynadığını söyledi.
Dünya Sağlık Örgütü, yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunmanın solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarının bulaşmasına yol açtığını, doğru el hijyeninin ise ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olduğunu vurguluyor.
Dr. Aytan Seydaliyeva, el hijyeninizi doğru uygulayıp uygulamadığınızı ölçmek için hazırladığı 5 soruluk testi ve önerilerini paylaştı.
1. Ellerinizi sabunla en az 20 saniye ovalıyor musunuz?
Seydaliyeva’ya göre eller sabunladıktan sonra en az 20 saniye ovalanmalı. Bilimsel çalışmalar, daha kısa süre yıkamanın ellerden mikroorganizma ve zararlı kimyasalların daha az uzaklaşmasına yol açtığını gösteriyor. Doğru yıkama; elleri temiz akan suyla ıslatma, sabunla köpürtme, en az 20 saniye ovalama, temiz suyla durulama ve tamamen kurulama basamaklarından oluşuyor. Yani birkaç saniye sabun sürüp durulamak yerine bu adımların tamamı uygulanmalı.
2. Avuç içinizin yanı sıra elinizin diğer bölgelerini de temizliyor musunuz?
Uzman, yalnızca avuç içlerini birbirine sürtmenin yeterli olmadığını belirtiyor. El sırtları, parmak araları ve tırnak altları da sabunla iyice ovalanmalı. Yıkamadan sonra ellerin tamamen kurulanması da önemli, çünkü ıslak ellerde mikroorganizmalar diğer yüzeylere daha kolay aktarılabiliyor. Temiz havluyla mı yoksa hava ile mi kurulamanın daha üstün olduğuna dair yeterli bilimsel kanıt bulunmadığı, asıl önemli olanın ellerin tamamen kurutulması olduğu vurgulanıyor.
3. Ellerinizi yalnızca kirli göründüklerinde mi yıkıyorsunuz?
Eller gözle temiz görünse de enfeksiyona yol açabilecek mikroorganizmalar taşıyor olabilir. Seydaliyeva, yemek hazırlamadan önce, yemekten önce, bir başkasını beslemeden ya da emzirmeden önce, tuvaletten sonra ve dışkıyla temastan sonra, öksürme, hapşırma ya da burun temizliğinden sonra ellerin yıkanması gerektiğini söylüyor. Ayrıca evde kusma veya ishali olan bir hastaya bakmadan önce ve sonra, yara bakımında, hayvan ya da hayvan atıklarıyla temastan sonra ve çöpe dokunduktan sonra da el yıkanmasının hayati önem taşıdığı belirtiliyor.
4. Sıcak suyun daha temizleyici olduğunu mu düşünüyorsunuz?
Uzmana göre etkili el yıkamak için çok sıcak su gerekmiyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, sıcak ve soğuk suyun ellerden benzer miktarda mikroorganizma uzaklaştırdığını belirtiyor. Önemli olan suyun sıcaklığı değil, ellerin tüm yüzeylerinin yeterli süre sabunla ovalanması, durulanması ve kurulanması. Çok sıcak suyun ciltte tahrişe ve hatta yanıklara yol açabileceği uyarısı yapılıyor; kişinin tercihine göre soğuk ya da ılık su kullanılabileceği ifade ediliyor.
5. El antiseptiği her durumda sabun ve suyun yerini tutar mı?
Seydaliyeva, alkol bazlı el antiseptiklerinin yararlı olduğunu ama her koşulda sabun ve suyun yerine geçmediğini söylüyor. Sabun ve suya erişim yoksa ve eller görünür biçimde kirli değilse en az yüzde 60 alkol içeren antiseptik kullanılabilir; ürün elin bütün yüzeylerine yayılıp eller kuruyana kadar ovuşturulmalı. Eller görünür şekilde kirliyse sabun ve su tercih edilmeli. Norovirüs gibi bazı etkenlerin ellerden uzaklaştırılmasında sabun ve suyun antiseptiklerden daha etkili olduğu bildiriliyor. Antiseptik, el yıkamanın güçlü bir alternatifi değil, uygun koşullarda kullanılabilecek bir seçenek olarak görülmeli.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı